TẠP CHÍ PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN

PHÁP LUẬT HÀN QUỐC VỀ GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO VIỆT NAM

Phan Vĩnh Tuấn Anh — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Giảm phát thải khí nhà kính (KNK) là nội dung cốt lõi trong ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH) và gắn với nghĩa vụ thực thi các cam kết quốc tế. Bài viết nghiên cứu, phân tích kinh nghiệm lập pháp của Hàn Quốc về giảm phát thải KNK với trọng tâm là các công cụ điều hành và cơ chế vận hành thực tiễn. Trên cơ sở đối chiếu với những hạn chế trong khung pháp lý hiện hành của Việt Nam, tác giả đề xuất các định hướng hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả giảm phát thải, góp phần hiện thực hóa các cam kết khí hậu toàn cầu mà Việt Nam đã xác lập.

PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG MẠI HÓA BẰNG ĐỘC QUYỀN SÁNG CHẾ TẠI VIỆT NAM

Đỗ Thị Diện — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Bài viết nghiên cứu các quy định pháp luật về thương mại hóa bằng độc quyền sáng chế của Việt Nam trong sự so sánh với pháp luật Trung Quốc, làm rõ các hình thức thương mại hóa bằng độc quyền sáng chế, bao gồm chuyển nhượng quyền sở hữu, chuyển quyền sử dụng. Trên cơ sở đánh giá thực trạng cấp bằng độc quyền sáng chế và hoạt động thương mại hóa sáng chế tại Việt Nam, chỉ ra một số hạn chế của pháp luật hiện hành. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thương mại hóa bằng độc quyền sáng chế từ kinh nghiệm của Trung Quốc, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT ĐỐI VỚI BIA: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÌ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Trần Thị Ngọc Hân, Lê Khánh Ngọc — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Bài viết phân tích những bất cập của phương pháp tính thuế tiêu thụ đặc biệt theo tỷ lệ phần trăm (thuế tương đối) đối với bia tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, so sánh pháp luật để đánh giá phương pháp tính thuế hiện hành và xem xét kinh nghiệm từ Philippines và Thái Lan. Kết quả nghiên cứu cho thấy, phương pháp tính thuế tương đối chưa phản ánh đầy đủ mức độ ngoại ứng tiêu cực của bia, làm giảm hiệu quả điều tiết hành vi, chưa tạo động lực chuyển dịch sang các sản phẩm nồng độ cồn thấp. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất lộ trình chuyển đổi phương pháp tính thuế theo ba giai đoạn: thuế tỷ lệ phân tầng theo nồng độ cồn, thuế hỗn hợp và thuế tuyệt đối. Đồng thời, làm rõ mối quan hệ giữa phương pháp tính thuế tiêu thụ đặc biệt và mục tiêu phát triển bền vững trong quá trình hoàn thiện pháp luật thuế tại Việt Nam.

KIỂM SOÁT TIẾNG ỒN MÔI TRƯỜNG THEO PHÁP LUẬT LIÊN MINH CHÂU ÂU VÀ MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Trần Linh Huân — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Kiểm soát tiếng ồn môi trường giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa rủi ro sức khỏe, bảo vệ chất lượng sống và bảo đảm phát triển bền vững. Bằng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh pháp luật, bài viết làm rõ khung pháp luật của Liên minh châu Âu (EU) về kiểm soát tiếng ồn môi trường theo ba nhóm vấn đề: chủ thể kiểm soát, nội dung kiểm soát và phương thức kiểm soát. Trên cơ sở các tiêu chí đánh giá độc lập về tính đầy đủ của quy phạm, khả năng vận hành của công cụ pháp lý và mức độ đáp ứng yêu cầu phòng ngừa, bài viết phân tích thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành, đặc biệt là Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, các nghị định hướng dẫn và QCVN 26:2025/BNNMT. Từ đó, đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng chuyển từ kiểm soát đơn lẻ theo điểm đo sang quản trị tiếng ồn môi trường dựa trên dữ liệu, bản đồ tiếng ồn, kế hoạch hành động, công khai thông tin, tham vấn cộng đồng, bảo vệ khu vực yên tĩnh và phối hợp liên ngành.

PHÁP LUẬT VỀ CHỦ THỂ TƯ VẤN BẤT ĐỘNG SẢN: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Huỳnh Quang Huy — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Chủ thể tư vấn bất động sản (BĐS) ngày càng khẳng định vai trò then chốt trong việc định hướng quyết định đầu tư, phân tích rủi ro pháp lý và tài chính cho khách hàng trên thị trường. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành chưa thiết lập một khuôn khổ pháp lý chuyên biệt quy định về điều kiện, hoạt động, tiêu chuẩn đạo đức và trách nhiệm của chủ thể này. Sự thiếu vắng các chuẩn mực nghề nghiệp, đặc biệt là nghĩa vụ cẩn trọng và trách nhiệm kiểm chứng thông tin, đã tạo ra khoảng trống pháp lý lớn, gây khó khăn cho việc xử lý bồi thường thiệt hại và đẩy rủi ro về phía nhà đầu tư.

Bài viết này tập trung phân tích thực trạng pháp luật và những vướng mắc thực tiễn liên quan đến chủ thể tư vấn BĐS. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm chuyên nghiệp hóa chủ thể hành nghề, thiết lập nghĩa vụ kiểm chứng dữ liệu và xây dựng cơ chế trách nhiệm pháp lý đặc thù, góp phần bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và phát triển thị trường minh bạch, bền vững.

PHÂN TÍCH KINH TẾ HỌC PHÁP LUẬT VỀ CƠ CHẾ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN: TỪ TỰ KHAI ĐẾN KHẤU TRỪ TẠI NGUỒN

Cao Tấn Nho — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh kinh tế số, thu nhập của cá nhân ngày càng đa dạng, phân tán và phát sinh thông qua nhiều nền tảng, phương thức thanh toán khác nhau. Những đặc điểm này làm gia tăng chi phí tuân thủ của người nộp thuế và đặt ra thách thức đối với cơ chế thu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) dựa chủ yếu trên nguyên tắc “tự khai, tự nộp”. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu phân tích cơ chế khấu trừ dưới góc độ kỹ thuật quản lý thuế hoặc đánh giá từng nhóm quy định pháp luật, trong khi chưa làm rõ đầy đủ sự phân bổ chi phí, thông tin và động lực giữa cơ chế tự khai và cơ chế khấu trừ tại nguồn trong cùng một khung phân tích kinh tế học pháp luật.

Bài viết sử dụng phương pháp phân tích kinh tế học pháp luật, phân tích quy phạm pháp luật, so sánh thể chế và kết quả khảo sát 105 cá nhân do tác giả thực hiện năm 2026. Hai cơ chế thu thuế được phân tích theo bốn tiêu chí: chi phí tuân thủ, bất cân xứng thông tin, cấu trúc động lực và hiệu quả thực thi. Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ chế tự khai đặt phần lớn chi phí xử lý thông tin và thực hiện nghĩa vụ lên từng cá nhân, trong khi khả năng kiểm tra của cơ quan thuế phụ thuộc đáng kể vào thông tin

do người nộp thuế cung cấp. Cơ chế khấu trừ tại nguồn có khả năng khắc phục một phần những hạn chế này bằng cách phân bổ nghĩa vụ thu thuế cho các chủ thể có lợi thế về dữ liệu và khả năng kiểm soát giao dịch. Tuy nhiên, lợi thế của cơ chế khấu trừ chỉ được phát huy khi pháp luật xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể, bảo đảm khả năng đối soát, điều chỉnh sai sót, hoàn thuế và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số định hướng hoàn thiện cơ chế thu thuế thu nhập cá nhân phù hợp với điều kiện pháp lý, hạ tầng dữ liệu và năng lực quản lý của Việt Nam.

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CỦA TỔ CHỨC KINH TẾ CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

Lưu Quốc Thái — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có vai trò rất quan trọng đối với kinh tế Việt Nam. Quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được ghi nhận từ Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987 với hình thức Nhà nước cho thuê đất. Kể từ đó, mặc dù có những thay đổi nhất định nhưng chính sách về đất đai đối với chủ thể này vẫn còn sự phân biệt đối xử so với tổ chức kinh tế trong nước, như việc tiếp cận quyền sử dụng đất, việc thực hiện các quyền giao dịch quyền sử dụng đất. Vì những đóng góp quan trọng của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đối với nền kinh tế Việt Nam, bài viết sẽ phân tích, đánh giá chi tiết để chỉ ra những hạn chế, bất cập nhằm hoàn thiện pháp luật về quyền sử dụng đất đối với loại chủ thể này.

QUYỀN CHỜ TRONG CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT ĐÃ CÓ HẠ TẦNG KỸ THUẬT

Trần Chí Thành — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Bài viết đề xuất khái niệm quyền chờ, một loại quyền tài sản đặc biệt nhằm bảo vệ bên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản, trong giai đoạn từ khi ký hợp đồng đến khi được cấp Giấy chứng nhận. Trên nền tảng học thuyết Anwartschaftsrecht của dân luật Đức và pháp luật so sánh, khái niệm được xây dựng phù hợp với pháp luật Việt Nam hiện hành. Bài viết chỉ ra ba bất cập của pháp luật hiện hành trong việc bảo vệ bên nhận chuyển nhượng và kiến nghị luật hóa quyền chờ, xây dựng cơ chế đăng ký, cùng các quy tắc chuyên biệt giải quyết từng bất cập.

HOẠT ĐỘNG PHOENIX VÀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI: SO SÁNH VỚI PHÁP LUẬT ÚC VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

Nguyễn Trương Thanh Thảo, Lê Huỳnh Tấn Duy — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Hoạt động phoenix là hoạt động thành lập pháp nhân mới để tiếp tục kinh doanh từ pháp nhân tiền nhiệm nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý, vấn đề này đang tạo ra khoảng trống nghiêm trọng trong pháp luật hình sự Việt Nam. Mặc dù Bộ luật Hình sự năm 2015 (BLHS) đã ghi nhận trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, pháp luật hiện hành vẫn thiếu quy định cụ thể điều chỉnh các hoạt động phoenix bất hợp pháp và chưa thiết lập cơ chế truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại kế nhiệm. Bằng phương pháp so sánh luật với mô hình pháp luật Úc, bài viết đề xuất sáu giải pháp: bổ sung tội danh độc lập vào Chương XVIII BLHS; mở rộng Điều 76 để bao gồm trách nhiệm pháp nhân kế nhiệm; xác định hành vi cấu thành gắn với tiêu chí kiểm soát thực tế xuyên pháp nhân; triển khai hệ thống định danh giám đốc suốt đời (DIN); thiết lập cơ chế cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý đối với cá nhân tái phạm; và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành với hệ thống cảnh báo sớm.

PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ ĐẦU TƯ DỰ ÁN TRONG QUẢN LÝ VÀ VẬN HÀNH CÁC THỦY ĐIỆN VỪA VÀ NHỎ

Ung Thị Thuỳ Trâm, Hoàng Thị Luyến, Nguyễn Hải Minh Tâm, Phạm Trần Nhật Minh — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Bài viết nghiên cứu pháp luật về trách nhiệm của chủ đầu tư dự án trong quản lý và vận hành các công trình thủy điện vừa và nhỏ tại Việt Nam. Trên cơ sở phân tích các quy định pháp luật hiện hành, bài viết làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong các lĩnh vực như vận hành hồ chứa, bảo đảm an toàn công trình, quan trắc và cảnh báo, thực hiện nghĩa vụ môi trường và chế độ báo cáo, kiểm tra. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các định hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng tăng cường tính ràng buộc, nâng cao hiệu quả kiểm soát và đảm bảo thực thi, qua đó góp phần nâng cao an toàn công trình, bảo vệ môi trường và hiệu quả quản lý nhà nước đối với thủy điện vừa và nhỏ.

NIÊM YẾT CÔNG KHAI VĂN BẢN TỐ TỤNG TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN BẤT CẬP VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN

Nguyễn Thị Hoài Trâm — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Bài viết phân tích quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam về thủ tục niêm yết công khai và so sánh với pháp luật Đức, Pháp, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Liên bang Nga. Qua thực tiễn xét xử, bài viết chỉ ra các bất cập như thiếu quy định bắt buộc về xác minh nơi cư trú trước khi niêm yết, cách tiếp cận còn nặng về hình thức đối với số lần xác minh và thời hạn niêm yết. Từ đó, tác giả kiến nghị hoàn thiện Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015 theo hướng tăng cường nghĩa vụ xác minh trước khi thực hiện việc niêm yết và quy định thời hạn niêm yết linh hoạt hơn nhằm bảo đảm quyền tố tụng của đương sự.

TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC CHỦ THỂ TRONG BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG NỀN TẢNG SỐ Ở VIỆT NAM - KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ GỢI MỞ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT CHO VIỆT NAM

Nguyễn Thái Trung — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số và mô hình kinh doanh nền tảng đã làm thay đổi căn bản phương thức tổ chức và quản trị quan hệ lao động truyền thống. Trong môi trường lao động nền tảng số, quyền quản lý lao động không còn được thực hiện chủ yếu thông qua mệnh lệnh trực tiếp mà ngày càng vận hành thông qua thuật toán, dữ liệu và cơ chế kiểm soát số. Điều này đặt ra yêu cầu phải tái xác định trách nhiệm pháp lý của các chủ thể trong bảo vệ người lao động nền tảng số. Bài viết phân tích trách nhiệm của chủ thể sử dụng lao động, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số và Nhà nước trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động nền tảng số dưới góc nhìn so sánh pháp luật quốc tế. Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Anh, Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Á, bài viết cho thấy xu hướng quốc tế hiện nay đang chuyển dần sang mô hình xác lập trách nhiệm dựa trên mức độ “kiểm soát thuật toán” đối với quá trình lao động. Trong khi đó, pháp luật Việt Nam vẫn chủ yếu tiếp cận quan hệ lao động theo mô hình quản lý truyền thống, dẫn đến khoảng trống pháp lý trong xác định quan hệ lao động, bảo đảm thu nhập, an toàn lao động, bảo hiểm xã hội và minh bạch thuật toán. Từ đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng mở rộng tiêu chí xác lập quan hệ lao động, tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng và xây dựng cơ chế quản trị lao động số phù hợp với bối cảnh kinh tế số hiện nay.

BẢO ĐẢM THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ: NHÌN TỪ GÓC ĐỘ QUYỀN CỦA NGƯỜI KHIẾU NẠI

Nguyễn Văn Trường — Tue, 29 Sep 2026 00:00:00 +0700

Tiếp cận từ góc độ quyền của người khiếu nại, nghiên cứu này được thực hiện nhằm nhận diện những hạn chế, bất cập của khuôn khổ pháp luật hiện hành về bảo đảm thi hành quyết định giải quyết khiếu nại về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bằng các phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phân tích logic và phân tích đối chiếu, nghiên cứu cho thấy ba bất cập chủ yếu: phạm vi, giới hạn và hậu quả pháp lý của trách nhiệm cộng tác, phối hợp của người khiếu nại khi khiếu nại đúng chưa được quy định minh thị; người khiếu nại chưa có cơ chế trực tiếp, hữu hiệu để yêu cầu thi hành quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật; và mối quan hệ giữa việc tiếp tục thi hành quyết định hành chính trong thu hồi đất với cơ chế tạm đình chỉ thi hành theo pháp luật khiếu nại chưa được xác định đầy đủ. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị nhằm tăng cường tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật khiếu nại, pháp luật đất đai trong việc bảo vệ quyền của người khiếu nại.